Page 165 - Demo

Kushtet historike t%u00eb procesit t%u00eb dekolonizimitPas vitit 1945, bota p%u00ebrjetoi nj%u00eb nga transformimet m%u00eb t%u00eb m%u00ebdha politike t%u00eb shekullit XX: shp%u00ebrb%u00ebrjen graduale t%u00eb perandorive koloniale evropiane dhe lindjen e dhjet%u00ebra shteteve t%u00eb reja t%u00eb pavarura n%u00eb Azi, Afrik%u00eb dhe Karaibe. Ky proces, i njohur si dekolonizim, ndryshoi hart%u00ebn politike t%u00eb bot%u00ebs dhe ndikoi thell%u00ebsisht n%u00eb jet%u00ebn e miliona njer%u00ebzve. N%u00eb prag t%u00eb Luft%u00ebs II Bot%u00ebrore, rreth 710 milion%u00eb njer%u00ebz (af%u00ebrsisht 1/3 e popullsis%u00eb bot%u00ebrore) ndodheshin n%u00ebn sundimin kolonial. Lufta p%u00ebrfshiu edhe shum%u00eb vende t%u00eb kolonizuara dhe ndikoi n%u00eb rritjen e nd%u00ebrgjegjes komb%u00ebtare t%u00eb popullsis%u00eb s%u00eb tyre, duke ndryshuar rr%u00ebnj%u00ebsisht marr%u00ebdh%u00ebniet me vendet kolonizatore.Fuqit%u00eb e m%u00ebdha kolonizuese si Britania, Franca, Holanda etj., dol%u00ebn nga lufta thuajse t%u00eb d%u00ebrrmuara, duke e pasur k%u00ebshtu t%u00eb pamundur rivendosjen e kontrollit t%u00eb plot%u00eb mbi kolonit%u00eb e tyre. N%u00eb planin nd%u00ebrkomb%u00ebtar, krijimi i Organizat%u00ebs s%u00eb Kombeve t%u00eb Bashkuara (OKB) n%u00eb vitin 1945 dhe p%u00ebrhapja e parimit t%u00eb vet%u00ebvendosjes s%u00eb popujve, krijuan nj%u00eb klim%u00eb m%u00eb t%u00eb favorshme p%u00ebr k%u00ebrkesat e pavar%u00ebsis%u00eb. Nga ana tjet%u00ebr, dy superfuqit%u00eb, SHBA dhe BS p%u00ebrkrah%u00ebn l%u00ebvizjet %u00e7lirimtare t%u00eb kolonive, secili p%u00ebr arsyet e veta. BS e konsideronte sistemin kolonial si nj%u00eb form%u00eb t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb t%u00eb imperializmit dhe kapitalizmit. SHBA, n%u00eb parim, mbronte vet%u00ebvendosjen, duke inkurajuar shtetet evropiane q%u00eb t%u00eb negocionin t%u00ebrheqjen e shpejt%u00eb nga kolonit%u00eb. N%u00eb t%u00eb nj%u00ebjt%u00ebn koh%u00eb, lufta rriti nd%u00ebrgjegj%u00ebsimin politik t%u00eb popujve kolonial%u00eb p%u00ebr barazi, liri dhe vet%u00ebvendosje, t%u00eb p%u00ebrforcuara edhe nga lufta. Aspiratat e tyre u ndikuan, nd%u00ebr t%u00eb tjera, nga:Revolucioni indonezian i vitit 1945, pika e nisjes s%u00eb dekolonizimit t%u00eb Indonezis%u00eb. Piktur%u00eb murale16.4 DekolonizimiN%u00eb vitin 1945, nga 51 shtete t%u00eb p%u00ebrfaq%u00ebsuara n%u00eb OKB n%u00eb %u00e7astin e krijimit t%u00eb saj, Afrika dhe Azia nuk num%u00ebronin m%u00eb shum%u00eb se 3 dhe 9 shtete respektivisht. Pjesa tjet%u00ebr e k%u00ebtyre kontinenteve ishin territore n%u00ebn kontrollin e Fuqive t%u00eb M%u00ebdha, pra koloni apo zona me status t%u00eb ngjash%u00ebm.Grimc%u00eb historike163